Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΑΚΟΥ-ΘΕΑΤΡΟ ΖΙΝΑ

Ο Θύμιος Καρακατσάνης συναντιέται ξανά με έναν από τους αγαπημένους του ρόλους, αυτόν του Γουίλι Λόμαν, στον «Θάνατο του Εμποράκου» του Αρθουρ Μίλερ.

Με την παράσταση, σε σκηνοθεσία Γιάννη Ιορδανίδη, εγκαινιάζεται το θέατρο «Ζίνα» της Λεωφόρου Αλεξάνδρας - ο ιστορικός κινηματογράφος ανακαινίστηκε σε θεατρική σκηνή, σύγχρονη και φιλόξενη, ένα θέατρο που βρίσκεται σε μια «ευαίσθητη» περιοχή λόγω των φετινών γεγονότων.

Ολα αυτά που βιώνει ο σύγχρονος κόσμος κάνουν το έργο, εξήντα χρόνια μετά τη συγγραφή του, να παραμένει επίκαιρο, αφού το ποσοστό της φτώχειας σε παγκόσμια κλίμακα ακολουθεί σήμερα ανοδική πορεία και αποτελεί πλέον εν δυνάμει απειλή.

Πηγή έμπνευσής του στάθηκε για τον Μίλερ ο πατέρας του που ήταν εμποράκος. Πωλούσε γυναικεία ρούχα στη Νέα Υόρκη. Στη μεγάλη οικονομική ύφεση στην Αμερική το 1929 καταστράφηκε. Από εκείνη την ημέρα έπαψε να κοιτάει τον γιο του στα μάτια. Και έτσι, ντροπιασμένος, πέθανε.

Ο Γουίλι Λόμαν, ο εμποράκος της ιστορίας, ζει την τελευταία ημέρα της ζωής του. Χωρίς δουλειά, χωρίς όνειρα και με τον τρόμο ότι στα μάτια των άλλων θα είναι ένας αποτυχημένος.

Ο Θύμιος Καρακατσάνης σκιαγραφεί άμεσα, οικεία, με δύναμη υπόγεια, με λεπτομέρειες εκφραστικές αλλά και συγκινησιακές, το τραγικό πορτρέτο του ηλικιωμένου αποτυχημένου πωλητή, ενός ανθρώπου που πίστεψε πως εκείνος μόνο δεν μπόρεσε να ικανοποιήσει τα κριτήρια που έθεσαν για όλη την ανθρωπότητα κάποιοι «ευυπόληπτοι» κύριοι που παροικούν σήμερα την κορυφή της πολιτικής και του επιχειρηματικού κόσμου.

Ο Λόμαν έφαγε τα πόδια του στον δρόμο και τώρα είναι άχρηστος. Πάντα υπήρχε κάτι το «ασταθές» στη δουλειά του. Αλλά τώρα ξαφνικά αυτή η «μη σταθερότητα» γίνεται καθολική και τον συντρίβει. Οταν ήταν νέος, ήταν ορμητικός, ευχαριστιόταν τη συναναστροφή με τους άλλους ανθρώπους - το αστείο, το πείραγμα, τη δουλειά.

Στις αρχές των εξήντα του χρόνων ξέρει τη δουλειά του καλύτερα από ποτέ. Αλλά εκείνα τα «μη σταθερά» πράγματα έγιναν αποφασιστικά. Το ζωηρό βήμα έφυγε και μαζί το χαμόγελο από το πρόσωπό του και η εγκάρδια ζεστασιά από την προσωπικότητά του. Είναι τελειωμένος. Η ζωή του στοίχειωσε και τον πρόλαβε. Ξαφνικά δεν είναι τίποτα.

Ο συγγραφέας μεταφέρει την τραγωδία στα όρια των απλών πραγμάτων.

Η πίστη και η κατανόηση της γυναίκας του εμποράκου (η Αφροδίτη Γρηγοριάδου ταιριαστά αφοσιωμένη σύζυγος), η εγωιστική έλλειψη φροντίδας των δύο γιων του, που εμφανίζονται νέοι, καυχησιάρηδες, μπερδεμένοι (Μιχάλης Μαρκάτης, Γρηγόρης Σταμούλης), η συμπαθητική αφοσίωση του γείτονα (ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και καίρια η παρουσία του Χάρη Εμμανουήλ), η ψυχρότητα του γιου του παλιού του αφεντικού (Κωνσταντίνος Καρβέλης) γίνονται τα «κλειδιά» για να ξεκλειδώσει κανείς το έργο.

Λάθος συνταγές
Και ύστερα οι λογαριασμοί, το αυτοκίνητο, τα μερεμέτια του σπιτιού... μα πάνω απ όλα η ψευδαίσθηση που πάνω της στήριξε τη ζωή του ο Λόμαν - ευκαιρίες που χάθηκαν, λάθος συνταγές επιτυχίας, μοιραία έλλειψη κατανόησης για τη θέση του στη διάταξη των πραγμάτων.

Η συνισταμένη όλων των παραπάνω αποτέλεσε τη σκηνοθετική γραμμή που ακολούθησε ο Γιάννης Ιορδανίδης (υπεύθυνος και για τη δραματουργική επεξεργασία), στήνοντας μια παράσταση ρέουσα και καλοζυγισμένη.

Εξαιρετική η ιδέα του Γιώργου Πάτσα με τη γεμάτη βαλίτσες «ράμπα», για το καλαίσθητο και ατμοσφαιρικό σκηνικό. Στα συν η μετάφραση του Αλέξανδρου Κοέν, η μουσική του Θοδωρή Οικονόμου και οι φωτισμοί του Λευτέρη Παυλόπουλου.

Παίζουν επίσης: Στάθης Κακαβάς, Ελευθερία Ρήγου, Γιώργος Ρούφας. Ωραία παρουσία η νεαρή Ελευθερία Ευθυμιάτου. «Εγραψε» ως δροσερή και πολλά υποσχόμενη Δεσποινίς Φορσάιθ.

Αντιγόνη Καράλη